Ostre zapalenie zatok – objawy, przyczyny, powikłania.

Zapalenie zatok i zapalenie błony śluzowej nosa zwykle występuje jednocześnie, dlatego obecnie coraz częściej jako prawidłowego określenia używa się zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (na potrzeby artykułu, będę jednak używać tradycyjnej nazwy). Choroba ta może mieć ostrą postać, jeśli objawy utrzymują się do 12 tygodni, lub przewlekłą – ponad 12 tygodni.

W tym artykule skupimy się na ostrym zapaleniu zatok. Każdy z nas ma 4 pary zatok przynosowych. Są to: zatoki czołowe, komórki sitowe, zatoki klinowe i zatoki szczękowe. Mają one postać pustych przestrzeni, połączonych ze sobą wąskimi otworami. Zatoki przynosowe rozwijają się przez wiele lat i o pełnym ich wykształceniu mówimy w okolicy 20. roku życia. Z tego względu, zapalenie zatok ma nieco inny przebieg u dzieci (o czym będzie mowa w innym poście) niż u dorosłych.

Kiedy nasz organizm, a w szczególności układ odpornościowy, funkcjonuje prawidłowo, wydzielina produkowana wewnątrz zatok jest sprawnie transportowana do jamy nosowej. Jednak w przypadku infekcji drobnoustrojami, rozpoczyna się cały proces reakcji zapalnej, w wyniku czego dochodzi m.in. do obrzęku błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, nadprodukcji wydzieliny i jednoczesnego upośledzenia drożności otworów zatok. To powoduje, że zaburzony zostaje transport śluzowo-rzęskowy, nie ma już swobodnego przepływu powietrza w zatokach i wydzielina zaczyna w nich zalegać. U większości chorych, po krótszym lub dłuższym czasie, taki stan zaczyna sam ustępować. U niektórych natomiast może dojść do nadkażenia bakteryjnego.

Ostre zapalenie zatok to zwykle infekcja wirusowa.

Ostre zapalenie zatok przynosowych jest diagnozowane, jeśli obecne są dwa lub więcej z poniższych objawów, przy czym co najmniej jednym z nich jest niedrożność nosa lub wydzielina z nosa. Dodatkowo może pojawić się ból i uczucie ucisku w okolicy twarzy, a także ograniczenie/utrata powonienia. Większość przypadków tej choroby bierze początek z infekcji wirusowej. Zgodnie z aktualnymi Europejskimi Wytycznymi na Temat Zapalenia Zatok Przynosowych i Polipów Nosa z 2012r. (European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2012 – EPOS2012), klasyfikacja ostrego zapalenia zatok wygląda następująco:

  • przeziębienie/ostre wirusowe zapalenie zatok przynosowych – objawy utrzymują się krócej niż 10 dni;
  • ostre powirusowe zapalenie zatok przynosowych – objawy trwają dłużej niż 10 dni (jednak nie dłużej niż 12 tygodni) lub nasilają się po 5 dniach;
  • ostre bakteryjne zapalenie zatok przynosowych – na bakteryjny charakter choroby wskazuje:
    • gorączka (>38oC);
    • silny miejscowy ból twarzy, często jednostronny;
    • podwyższone CRP/OB w badaniach laboratoryjnych;
    • zmiana koloru i gęstości wydzieliny z nosa (wiele źródeł wskazuje na brak związku koloru kataru z pochodzeniem bakteryjnym, nie mniej jednak obowiązujące, aktualne dane obejmują ten objaw);
    • nawrót dolegliwości – zaostrzenie objawów po początkowej łagodnej fazie choroby.

Przyczyną zapalenia zatok może być również zakażenie grzybicze, które jednak zdarza się bardzo rzadko.

Na rozwój ostrego zapalenia zatok ma wpływ wiele czynników. Głównie są to:

  • niedobory odporności;
  • zanieczyszczenia środowiskowe;
  • alergie;
  • upośledzenie pracy rzęsek – narażenie na dym papierosowy i choroby alergiczne mogą zaburzać pracę rzęsek; przyczyną może być również rzadka choroba o podłożu genetycznym – pierwotna dyskineza rzęsek;
  • zaburzenia anatomiczne np. zdeformowane przegrody nosowe, polipy w nosie, komórki Hallera;
  • stany zapalne pochodzące od zębów;
  • bierne lub czynne palenie papierosów.

Ostatnio coraz więcej mówi się o powiązaniu refluksu żołądkowo–przełykowego z ostrym zapaleniem zatok, jednak nadal nie ma dostatecznej ilości badań potwierdzających tą zależność. Poza tym, osoby z chorobami psychicznymi (depresja, zaburzenia lękowe) również są bardziej podatne na zachorowanie.

Ostre zapalenie zatok jest częstym schorzeniem, które w większości przypadków przebiega bez powikłań i samo ustępuje. Jeśli jednak objawy nie ustaną po kilku dniach lub zaczną się nasilać, pojawiła się gorączka lub doświadczasz tych dolegliwości kilka razy w ciągu roku, warto udać się do lekarza. Nieleczone, utrzymujące się zapalenie zatok może bowiem prowadzić do poważnych komplikacji. Ze względu na bliskość położenia oczodołu, istnieje ryzyko rozwoju ropnia w tym obszarze. Może dojść również do powikłań wewnątrzczaszkowych, m.in. zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, czy ropnia mózgu, a także do zapalenia szpiku kości.

W kolejnym artykule przedstawię opcje leczenia ostrego zapalenia zatok.


Źródła:

European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2012 – EPOS 2012

Eckard S., Infekcje bakteryjne z serii: Opieka farmaceutyczna, str.30-35

https://www.cdc.gov/antibiotic-use/community/for-patients/common-illnesses/sinus-infection.html



Kategorie:Choroby zatok

Tagi: , , , , , , ,

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: