Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy, przyczyny i leczenie.

Zespół przewlekłego zmęczenia jest przez wiele osób mylnie rozumiany jako brak energii, trwający nawet kilka dni. Tymczasem to poważna, często wyniszczająca choroba, która w bardzo dużym stopniu może wpłynąć na codzienne życie. Jakie są jej objawy? Co ją powoduje? Jak leczyć syndrom przewlekłego zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia – tak częsty, a tak mało poznany.

Zespół lub syndrom przewlekłego zmęczenia (myalgic encephalomyelitis, chronic fatique syndrome) to poważna choroba, która obciąża pacjenta fizycznie i psychicznie. Uniemożliwia wykonywanie codziennych aktywności, często ogranicza lub całkowicie uniemożliwia powrót do szkoły, pracy, a także odciska piętno na życiu rodzinnym. Zgodnie z szacunkami, w Stanach Zjednoczonych żyje ponad 2,5 miliona ludzi z tych schorzeniem, choć u znacznej większości z nich nie postawiono poprawnej diagnozy.

Większość chorych to kobiety. Zespół przewlekłego zmęczenia dotyczy ich ponad dwa razy częściej niż mężczyzn. Wśród pacjentów dotkniętym tym schorzeniem są też dzieci i młodzież, choć najczęściej do zachorowania dochodzi powyżej 40. roku życia.

Mniej więcej 90% osób z zespołem przewlekłego zmęczenia nie ma postawionej poprawnej diagnozy. Wynika to po pierwsze z braku wystarczającej edukacji z tym zakresie. Lekarze i inni pracownicy służby zdrowia nie są odpowiednio szkoleni i niestety nie wiedzą zwykle na tyle dużo o tej chorobie, aby móc ją zdiagnozować i zapewnić pacjentom odpowiednią opiekę. Niektórzy nie podchodzą do tego zagadnienia z wymaganą powagą i nie rozumieją choroby, co również wynika z braku edukacji. Po drugie wielu chorych ma ograniczony dostęp do służby zdrowia, co też utrudnia, a często wręcz uniemożliwia otrzymanie pomocy.

Prognozy przy tej dolegliwości nie są pocieszające. Różne źródła podają nieco inne dane – odsetek chorych z pełnym wyzdrowieniem waha się między 0% a 37%.

CFS 3

Tylko ok. 10% chorych jest poprawnie diagnozowanych.

Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy.

Podstawowym objawem syndromu przewlekłego zmęczenia jest jak sama nazwa wskazuje, przewlekłe zmęczenie, które trwa ponad 6 miesięcy. Chory odczuwa bardzo wyraźny spadek energii. Zmęczenie to nie jest wynikiem jakiejś nietypowej, wyjątkowo wymagającej czynności. Nie ustępuje też po odpoczynku czy śnie. Nie jest to takie zwykłe zmęczenie, którego doświadcza chyba każdy z nas od czasu do czasu. Pacjent z zespołem przewlekłego zmęczenia czuje się wręcz wykończony, umęczony i bezsilny.

Objaw ten może nasilać się pod wpływem różnych aktywności – czy to fizycznych czy psychicznych. Niektórzy chorzy, aby nie rezygnować z pracy muszą odpoczywać wieczorami i weekendami. Wykonanie czynności, które dla zdrowych ludzi są zupełnie normalne, może u chorych na syndrom przewlekłego zmęczenia powodować tak duży spadek energii, że nie są oni w stanie sprostać już innym, nawet najprostszym czynnościom.

Pozostałe objawy zespołu przewlekłego zmęczenia to:

  • problemy ze snem – chorym może być ciężko zasnąć, mogą wybudzać się w nocy. Tak jak wspomniałam wyżej, mimo snu, zmęczenie nie mija;
  • problemy z koncentracją, pamięcią – szczególnie tą krótkotrwałą – pacjenci narzekają, że ciężko im się na czymś skupić i zachować jasność umysłu;
  • niektórzy chorzy podczas stania prosto lub siedzenia odczują zawroty głowy, niewyraźnie widzą, jest im słabo lub tracą w takich momentach przytomność;
  • ból – dotyczy większości pacjentów, różni się między nimi natężeniem, rodzajem i miejscem. Może to być ból głowy, mięśni, stawów (bez opuchlizny i zaczerwienienia);
  • u niektórych chorych dochodzi również do tkliwości węzłów chłonnych na szyi i pod pachami, bólu gardła (częsty objaw), nocnych potów, dreszczy, nadwrażliwości na zapachy, dźwięki, alergii pokarmowych i problemów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak IBS – zespół jelita drażliwego.

Część chorych odczuwa dolegliwości zespołu przewlekłego zmęczenia stale, podczas gdy u innych występują okresy, w których objawy są mniej nasilone lub nawet całkowicie znikają.

CFS 2

Zmęczenie, ból i problemy ze snem to główne dolegliwości zespołu przewlekłego zmęczenia.

Zespół przewlekłego zmęczenia – przyczyny.

Przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia niestety nie do końca zostały jeszcze poznane. Jako najbardziej możliwe opcje podaje się infekcję wirusową, zaburzenia hormonalne, problemy psychiczne i słaby układ odpornościowy. Uważa się też, że wpływ mogą mieć predyspozycje genetyczne. Przyczyną może być też nadmiar stresu.

U niektórych chorych, objawy zaczynają się właśnie po infekcji wirusowej. Nie ma jednak konkretnego wirusa, który jest odpowiedzialny za pojawienie się syndromu przewlekłego zmęczenia. Z tą chorobą wiąże się np. wirusa Epsteina-Barr (EBV) czy wirusa różyczki.

Jak zdiagnozować zespół przewlekłego zmęczenia?

Podstawą przy postawieniu właściwej diagnozy jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu z pacjentem. Lekarz powinien się dowiedzieć jakie objawy odczuwa chory, od kiedy one trwają, z jakim nasileniem, jakie jest obciążenie rodzinne. Ważna jest też ocena stanu psychicznego chorego. Kolejnym krokiem jest wykonanie badań. Niestety nie dysponujemy badaniem, które umożliwiłoby wykrycie zespołu przewlekłego zmęczenia. Można jednak zlecić badania, które wyeliminują inne, możliwe przyczyny opisywanych dolegliwości.

Dopiero po wykluczeniu możliwych źródeł objawów, lekarz może zdiagnozować zespół przewlekłego zmęczenia. Najczęściej jednak od pojawienia się objawów do postawienia diagnozy mija kilka lat (ok. 5 lat). Nie jest to pokrzepiająca wiadomość dla chorych, jednak w tym przypadku trafna diagnoza jest dość trudna.

Zespół przewlekłego zmęczenia – leczenie.

Nie mamy jak dotąd leku na syndrom przewlekłego zmęczenia. Można jednak leczyć niektóre z pojawiających się objawów, aby odjąć pacjentowi choć część odczuwanych dolegliwości i przynieść mu ulgę. W pierwszej kolejności należy leczyć te objawy, które najbardziej dokuczają choremu.

Niektórym pacjentom pomaga utrzymywanie balansu między aktywnością a odpoczynkiem, aby nie doszło do przemęczenia organizmu i nasilenia dolegliwości. Każdy chory musi znaleźć własne limity fizyczne i psychiczne. Pomocne w tym mogą okazać się prowadzone dzienniczki aktywności. Chorzy zapisują tam wszelkie czynności, które wykonują i następnie analizują kiedy dochodzi do nasilenia objawów. U tych pacjentów, którym problem sprawiają podstawowe, codzienne czynności, takie jak przygotowanie posiłku czy posprzątanie, pomocne może być podzielenie sobie tych zadań na mniejsze kawałki i wykonywanie ich w odstępach czasu.

CFS

Chorzy powinni starać się znaleźć limity swojego ciała i dostosować do nich codzienną aktywność.

Aktywność fizyczna w kontekście zespołu przewlekłego zmęczenia, opisywana jest jako czynnik, który wyzwala lub nasila dolegliwości. Nie jest więc elementem leczenia i wielu chorych zupełnie z niej rezygnuje. Nie mniej jednak, niektórzy pacjenci, szczególnie ci którzy dobrze znają swój organizm i jego limity, mogą odnieść korzyści ze stopniowego wprowadzania aktywności fizycznej i zwiększania jej intensywności. Warto to jednak robić pod okiem osoby, która ma doświadczenie w takich schorzeniach. Standardowe zalecanie poprawy sprawności fizycznej przy wielu chorobach przewlekłych, akurat w przypadku tej dolegliwości się nie sprawdza i nie jest dobrze tolerowane przez większość chorych.

W przypadku problemów ze snem, chorzy powinni wprowadzić pewne nawyki, które mogą w dłuższej perspektywie czasu, przynieść im korzyści. Jest to chociażby kładzenie się do łóżka i wstawanie o tej samej porze przez cały tydzień, a nie z wykluczeniem weekendów, wyciszanie się przed snem bez telefonów, laptopów i telewizorów, unikanie ciężkostrawnych posiłków i napojów alkoholowych lub bogatych w kofeinę przed snem. Ważne jest również odpowiednie przygotowanie miejsca w którym śpimy – w sypialni powinno być cicho, ciemno, a temperatura powinna być komfortowa, nie za wysoka. Jeśli mimo stosowania się do tych zasad, pacjent dalej będzie cierpiał na bezsenność i inne problemy ze snem, lekarz może przepisać leki, które powinny pomóc.

Jeśli dokuczliwym objawem jest ból, chory może skorzystać z dostępnych bez recepty leków przeciwbólowych, lub mocniejszych preparatów na receptę. Zawsze warto zacząć od słabszych medykamentów w mniejszej dawce i dopiero przy ich nieskuteczności zwiększyć dawkę lub sięgnąć po mocniejszą substancję.

Ze względu na to, że u części chorych, zespół przewlekłego zmęczenia bardzo odbija się na codziennym życiu i jest wyniszczający dla pacjenta, może dojść do rozwoju depresji lub lęku. Te choroby mogą i powinny być leczone. Oprócz medykamentów, pomocne mogą być też wizyty u psychologa lub psychiatry. Zaleca się również stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak masaże, ćwiczenia oddechu. Mimo że ich skuteczność nie została naukowo potwierdzona, nie są one szkodliwe, a teoretycznie jest szansa, że mogą pomóc.

Podstawą leczenia zespołu przewlekłego zmęczenia jest dobre poznanie działania własnego organizmu przez chorego. Dowiedzenie się w jakich sytuacjach objawy się pojawiają lub nasilają, które czynności je wyzwalają, a które łagodzą, jakie są limity własnego ciała. Pomóc może też właściwe odżywianie, oparte na zdrowych, nieprzetworzonych posiłkach.

Mimo prowadzenia wielu badań dotyczących zespołu przewlekłego zmęczenia, wciąż wiemy niewiele o tej chorobie i nie mamy na nią lekarstwa. U każdego chorego ma inny przebieg, dlatego każdy z nich wymaga innego, indywidualnego podejścia. Pomocne mogą okazać się też grupy wsparcia, które zrzeszają osoby z podobnymi problemami.

Zespół przewlekłego zmęczenia to poważna choroba, która wyklucza część chorych z życia społecznego i zawodowego, a niektórych przywiązuje do łóżka i uniemożliwia wykonywanie nawet najprostszych czynności. Jeśli znamy kogoś, kto cierpi na tą dolegliwość, okażmy mu pomoc i wsparcie, które jest niezwykle potrzebne.

Dla zainteresowanych tematem zespołu przewlekłego zmęczenia, zachęcam do obejrzenia konferencji TED, na której przemawiała Jennifer Brea – osoba chora na zespół przewlekłego zmęczenia. Opowiada jak zachorowała na tą chorobę i jak zmieniła ona jej życie.


Źródła:

https://www.cdc.gov/me-cfs/treatment/index.html

https://www.healthline.com/health/chronic-fatigue-syndrome#outlook

https://www.cdc.gov/me-cfs/about/index.html

https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/chronic-fatigue-syndrome

https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/7121/chronic-fatigue-syndrome

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/chronic-fatigue-syndrome/symptoms-causes/syc-20360490

https://www.nhs.uk/conditions/chronic-fatigue-syndrome-cfs/#symptoms-of-cfsme

https://www.cdc.gov/me-cfs/symptoms-diagnosis/diagnosis.html

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2766938/



Kategorie:Choroby, dolegliwości, infekcje

Tagi: , , , , , , , ,

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogerów lubi to: